Let op: zaterdag 15 december zijn wij gesloten in verband met SSN Kerst Expres naar Magisch Maastricht

Lokomotief 41 105

De 1'D1' locomotief van de serie 41 werd ontworpen voor het rijden van snelle goederentreinen, in het bijzonder vis-, fruit- en veetreinen. De locomotief verkreeg dan ook al snel de bijnaam 'Ochsenlok'. Met een drijfwieldiameter van 1600 mm bereikt zij een maximumsnelheid van 90 km/h bij een vermogen van 1950 pk.

SSN-locomotief 41 105 naast de waterkolom op het SSN-depot
Gemaakt door: R.C. Grootveld

Inzet

Al snel bleek dat men met dit ontwerp een universeel inzetbare machine had, die vaak als hulp in de sneltreindienst van pas kwam. Het grote acceleratievermogen maakte de niet zo hoge topsnelheid grotendeels goed. Tot op het laatst kwam het regelmatig voor dat een locomotief van de serie 41 een dienst van een 01.10 op de lijn Münster - Emden overnam. De 41 105 werd in 1939 bij de firma Krupp in Essen gebouwd. Tot 1976 was ze in onder andere de depots van Wuppertal, Osnabrück, Kirchweyhe en Rheine gestationeerd.

Modificaties

De oorspronkelijke ketels, die ontworpen waren voor een werkdruk van 20 bar, vertoonden na verloop van tijd verschijnselen van metaalmoeheid. Soortgelijke verschijnselen deden zich voor bij de ketels van de series 01.10 en 03.10. In 1957 besloot men dan ook om 99 machines te voorzien van een geheel nieuwe gelaste ketel die identiek was aan de nieuwe ketel die rond die tijd om dezelfde redenen op de locomotieven van de serie 03.10 werd geplaatst. Tevens werd bij 40 machines een oliestookinstallatie ingebouwd. De 41 105 onderging al deze constructiewijzigingen in september 1958 bij Henschel in Kassel. Tijdens een grote revisie in oktober 1968 werd de ketel omgewisseld met de ketel afkomstig van de buiten dienst gestelde 03 1051. De oliegestookte locomotieven van de serie 41 behoorden tot de laatste stoomlocomotieven die de DB in dienst had. Op het laatste inzetgebied, de lijn van Münster naar Emden, trokken zij zowel 4000-tons ertstreinen (als voorspanlocomotief voor een loc van de serie 44), militaire treinen van Oldenzaal naar Lühne en tot 1975 zelfs nog personentreinen, niet alleen naar Emden, maar ook naar Osnabrück.

Levensloop

De in 1968 tot 042 105-7 vernummerde locomotief werd in november 1976 verkocht aan de N.V. Provinciale Zeeuwse Energiemaatschappij (PZEM), die haar tot eind 1979 gebruikte als hulpketel voor het opstarten en verwarmen van de elektriciteitscentrale in Vlissingen. Begin 1980 werd zij daar overbodig en kon de SSN de 41 105 voor een bescheiden bedrag overnemen. Begin mei van dat jaar werd de machine naar Rotterdam overgebracht. In zeer korte tijd werd de 41 105 weer in rijvaardige staat teruggebracht. Eind augustus 1980 werd met goed gevolg een proefrit gereden, waarna de locomotief verscheidene jaren kon worden ingezet. In de jaren 1985 tot en met 1988 onderging de locomotief in eigen beheer een grote revisie. Sindsdien is de locomotief nog verscheidene keren in actie geweest, onder meer in het kader van de manifestatie NS-150 in 1989. In de zomer van 1991 ging de 41 105 opnieuw buiten dienst, dit keer in afwachting van een grote ketelrevisie.

Technische gegevens:

Serie: BR 41
Type: 1' D 1' h2
Bouwjaar: 1939
Fabrikant: Krupp
Fabrieksnummer: 1927
Lengte over buffers: 23.91 m
Drijfwiel diam: 1600 mm
Maximum asdruk: 18.60
Cylinders: aantal: O x slag: 2: 520 x 720
Roosteroppervlak: 3.90 m2
Verwarmend oppervlak: 177.50 m2
Keteldruk: 16.0 bar
Vermogen: 1950 pki / 1462.5 kWi
Maximum snelheid (v/a): 90 / 45 kmh
Voorraad water: 34.0 m3
Voorraad olie: 12.0 m3
Levensloop: 1939 - 1949 DR 41 105
1949 - 1969 DB 41 105
1969 - 1976 DB 042 105-7
1976 - 1980 PZEM
1980 > SSN

©Deutsche Bahn AG, Dienststelle Bildung