Let op: zaterdag 15 december zijn wij gesloten in verband met SSN Kerst Expres naar Magisch Maastricht

Lokomotief 23 023

In de eerste jaren na 1945 bestond er in Duitsland een grote behoefte aan nieuw spoorwegmaterieel. In die jaren was de dieseltractie nog maar net in opkomst. Men vond deze tractievorm nog te onbetrouwbaar en een verdere elektrificatie van het spoorwegnet was vooralsnog te duur. Omdat er in de oorlog veel vooruitgang was geboekt bij de ontwikkeling van de constructie van de stoomlocomotief besloot men tot het bouwen van enkele geheel nieuwe series stoomlocomotieven. Er was vooral behoefte aan een locomotief die de P8 ("Baureihe" (serie) 38.10) in het middelzware en zware personentreinverkeer kon vervangen. In 1941 waren er al twee prototypes van de serie 23 gebouwd, die in feite een 1'C1' uitvoering van de succesvolle serie 50 waren. Door de oorlogsomstandigheden werd een bestelling van 800 machines geannuleerd. Beide prototypen belandden na 1945 in de DDR.

SSN-locomotief 23 023 bij het rangeren met de pakwagen op het SSN
Gemaakt door: R.C. Grootveld

SSN-locomotief 23 023 bij het rangeren op het SSN terrein
Gemaakt door: R.C. Grootveld

Ontwikkeling

De naoorlogse serie 23 werd geheel opnieuw ontworpen. De nieuwste inzichten op het gebied van lastechniek, rendement, comfort en veiligheid waren erin verwerkt. Zo wordt de vuurdeur door middel van perslucht geopend in plaats van met de hand.

Inzet

In de periode van 1950 tot en met 1959 werden er in totaal 105 stuks gebouwd. De 23 105 die in december 1959 uit de fabriek kwam, was niet alleen de laatste 23-er, maar ook de laatste stoomlocomotief die door de DB in dienst werd gesteld. Veel locomotieven, waaronder de 23 023, hebben voorzieningen gehad om trek-duwtreinen te kunnen rijden. Het achteruitrijden heeft geen relatie met trek-duw-dienst. De loc mag uit constructie-overwegingen snel achteruitrijden en dit kwam fijn van pas toen later werd besloten om de locs van de serie 23 in de trek-duwdienst in te zetten (en aan te passen). Tot en met locomotief 23 051 waren de machines uitgerust met een dwars voor de schoorsteen liggende Knorr-voorwarmer en glijlagers in alle wielassen en het drijfwerk.

Bij wijze van proef werden de 23 024 en de 23 025 voorzien van een mengvoorwarmer en van rollagers in de assen en stangen. Deze constructiewijzigingen voldeden goed, zodat vanaf de 23 052 alle af te leveren locomotieven hiermee werden uitgerust.

De locomotieven van de serie 23 werden voornamelijk ingezet vanuit de locomotievendepots in midden- en zuid-Duitsland. Ze waren ook een regelmatige verschijning in Nijmegen en Venlo bij het grensverkeer. De 23 023 is een moderne machine en één van de weinige naoorlogse stoomlocomotieven. Het is daarom uit historisch en technisch oogpunt een interessante machine om voor het nageslacht te bewaren. Vanaf 1977 tot en met 1984 heeft de 23 023 vele hoofdlijnritten gereden. In dat jaar verliep het keuringscertificaat en was een verdere inzet niet meer mogelijk. Tijdens het 150-jarig bestaan van de spoorwegen in Nederland in 1989 werd voor de 23 023 een ontheffing verleend om aan de stoomlocparades te kunnen deelnemen. Op eigen kracht reed ze samen met de 41 105 naar Utrecht, nam als enige stoomlocomotief deel aan alle stoomlocparades en reed ook op eigen kracht weer terug naar Rotterdam. Eind 1992 werd besloten om de 23 023 een grote herstelling te laten ondergaan in de werkplaats Meiningen. Tussen januari en oktober 1993 vond deze herstelling plaats waarna de locomotief op eigen kracht met de Thüringen Expres terugreed naar Rotterdam. Sindsdien is de 23 023 regelmatig in dienst.

Technische gegevens:

Serie: BR 23
Type: 1' C 1' h2
Bouwjaar: 1952
Fabrikant: Jung
Fabrieksnummer: 11 478
Lengte over buffers: 21.33 m
Drijfwiel diam: 1750 mm
Maximum asdruk: 18.70
Cylinders: aantal: O x slag: 2: 550 x 660
Roosteroppervlak: 3.11 m2
Verwarmend oppervlak: 156.28 m2
Keteldruk: 16.0 bar
Vermogen: 1750 pki / 1312.5 kWi
Maximum snelheid (v/a): 110 / 85 kmh
Voorraad water: 31.0 m3
Voorraad kolen: 8.0 T
Levensloop: 1952 - 1969 DB 23 023
1969 - 1975 DB 023 023-5
1976 > SSN

©Deutsche Bahn AG, Dienststelle Bildung